ابراهيم عاملي ( موثق )

170

تفسير عاملي ( فارسي )

كاظم عليه السّلام نقل كرده است « استولى على ما دقّ و جلّ » يعنى چيره شد بر خرد و بزرگ . « يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهارَ » 53 مجمع : عموم قاريهاى كوفه بجز حفص و يعقوب با تشديد شين خوانده‌اند ، و ديگران بىتشديد ، و كلمات « شمس و قمر و نجوم و مسخّرات » را عامر با رفع و صداى جلو قرائت كرده است ، و ديگران با نصب . « أَلا لَه الْخَلْقُ وَالأَمْرُ » 53 مجمع : مقصود از « خلق » آفريدن است و به كلمه ى « امر » فهمانده شده است كه اگر بخواهد فرمان مىكند بمردم و آنچه مشيّت او باشد با آنها رفتار مىكند . روح البيان : در تأويلات نجميّه گفته است : آنچه آفريده شود بيواسطه و فقطَّ با فرمان خدا امر است ، و آنچه با واسطه باشد خلق است ، و امام گفته است : عالم بر دو دسته است : عالم خلق و عالم امر ، اوّلى مخلوقات مادّى و جسمانى است ، و دوّم عالم ملائكه و مجرّدات و ارواح است ، و چون خلق آن است كه با مقدار و اندازه درست شود ، و موجودات مادّى و جسمانى اندازه ى معين دارند آنها را خلق ناميده و آنچه مجرّد باشد يعنى تركيب از مواد نباشد و حجم و مقدار نداشته باشد آن را روح و از عالم تكوين ميدانند و فقطَّ با فرمان بلفظ كن كه كلمه ى امر و فرمان است موجود ميشوند آنها را عالم امر ناميده‌اند . « تَبارَكَ اللَّه » 53 روح البيان : نقل كرده‌اند كه صاحب عبّاد در باديه و بيابان عرب گردش ميكرد كه معنى « رقيم و تبارك و متاع » را بداند و روزى شنيد : زنى از بچه ى كوچك ميپرسد : « اين المتاع » ؟ يعنى ظرف شوى كجا است او در جواب ميگويد « جاء الرقيم و اخذ المتاع و تبارك الجبال » يعنى سگ آمد و آن كه نمناك - ميكنند و بر ظرف ميكشند كه پاك شود به دهان گرفت و از كوه بالا رفت . « ادْعُوا رَبَّكُمْ تَضَرُّعاً وَخُفْيَةً » 54 مجمع : أبو بكر خفيفه با كسر خاء خوانده است ، و ديگران با ضمّ . و حسن بصرى گفته است ، يعنى : در نهان با خشوع و دلنرمى خدا را بخوانيد ، و مسلمانان با كمال كوشش در دعا و زارى صداشان شنيده نميشد ، و فقطَّ